Accijns
Verbruiksbelasting
Accijns is een verbruiksbelasting die wordt geheven op de verkoop van bepaalde goederen. In Nederland gebeurt dit op alcoholische dranken, frisdrank, tabak en brandstoffen. Net als de BTW is de accijns verwerkt in de prijs die de consument betaalt. In tegenstelling tot BTW wordt accijns niet geheven over de waarde van het product, maar over de hoeveelheid. Doorgaans wordt in Nederland geen belasting over belasting geheven. Uitzondering hierop is de accijns van een liter brandstof, hierover wordt wel BTW berekend.
Voorraadheffing
In het geval van brandstoffen heft de oliemaatschappij die de brandstof op de markt brengt de accijns. In de prijs die de pomphouder aan de oliemaatschappij betaalt, is de accijns dus al verwerkt. De pomphouder financiert de accijns over zijn voorraad brandstof als het ware voor. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de BTW die de pomphouder pas hoeft af te dragen als het product verkocht is.
Doel
Een belangrijk doel van accijnzen is het gebruik van bepaalde zaken te ontmoedigen of te sturen. Daarnaast verschaffen accijnzen inkomsten aan de Staat. Bij brandstoffen staan tegenover de inkomsten de kosten die de Staat moet maken voor bijvoorbeeld het aanleggen en onderhouden van wegen en de kosten die gemaakt worden bij een ongeval. Uitgaande van het principe ‘de gebruiker betaalt’, betaalt de autogebruiker feitelijk belasting per kilometer in de vorm van brandstofaccijns.
Internationaal
Ieder (EU-)land heeft zijn eigen accijnsregime. Om te voorkomen dat vooral in de grensregio’s fors tanktoerisme ontstaat, is de vrijheid om de accijns te veel te verhogen of te verlagen beperkt.
Variabilisatie van autokosten via accijns
In de discussie over beprijzing is het idee geopperd om de vaste autobelastingen BPM en MRB onder te brengen in de accijns, omdat de accijns eigenlijk al een vorm van variabilisatie is. Dit is echter niet mogelijk vanwege de beperkte mogelijkheden van een (EU-)lidstaat om de accijns te verhogen om ongewenste grenseffecten te voorkomen. En daarnaast biedt de accijns geen mogelijkheden om de te differentiëren naar ‘tijd en plaats’.