EU-GHS / CLP - Veiligheidsaanduidingen op verpakkingen

De EU-GHS oftewel de CLP-verordening is de nieuwe Europese verordening over de indeling (Classification), etikettering (Labelling) en verpakking (Packaging) van chemische stoffen en mengsels. De wetgeving introduceert in de gehele EU een nieuw systeem voor de indeling en etikettering van chemische stoffen, gebaseerd op het wereldwijd geharmoniseerde systeem van de Verenigde Naties (UN GHS).

gevaarlijke stoffen
Inleiding

Het Globally Harmonised System for the classification and labelling of chemicals van de Verenigde Naties (VN-GHS) is in 2002 door de VN vastgesteld. De lidstaten hebben de Europese Commissie gevraagd om de VN-afspraken om te zetten in bindende Europese regelgeving over de indeling en etikettering voor de levering en het gebruik van chemische stoffen en mengsels. Met de nieuwe EU-GHS Verordening 1272/2008 wordt VN-GHS in de Europese wetgeving verankerd.

EU-GHS bevat ook onderdelen van de Stoffenrichtlijn (67/548/EEG) en Preparatenrichtlijn (1999/45/EG). Eén van de doelstellingen van EU-GHS is Europese harmonisatie van regelgeving voor de indeling, etikettering en verpakking van chemische stoffen en mengsels. De uniforme regels moeten ertoe leiden dat leveranciers van chemische stoffen en mengsels de gevaren daarvan op de juiste manier kunnen identificeren en communiceren. EU-GHS gaat verder dan VN-GHS, de belangrijkste verschillen leest u hiernaast. (eerst inloggen). De Europese verordening is op 20 januari 2009 in werking getreden, echter er zijn ook overgangsbepalingen.

Gevolgen 
Door EU-GHS verandert de indeling en etikettering van chemische stoffen en mengsels. Er zijn andere criteria voor de indeling (classificatie) van stoffen en mengsels op basis van hun gevaarseigenschappen. Ook verdwijnen met de invoering van EU-GHS de huidige oranje pictogrammen en de R- en S-zinnen (ook bekend als Wms-etikettering). In plaats daarvan komen nieuwe pictogrammen (een wit vierkant met een rode rand, staand op de punt), H-zinnen, EUH-zinnen, P-zinnen en signaalwoorden (‘gevaar’ en ‘waarschuwing’). Het gevolg van de invoering van EU-GHS is dat leveranciers van chemische stoffen en mengsels deze opnieuw moeten indelen, etiketteren en verpakken volgens de nieuwe eisen. Bedrijven die losse stoffen op de markt brengen hebben daarvoor tot uiterlijk 1 december 2010 de tijd. Voor mengsels loopt de termijn tot 1 juni 2015. De bepalingen van EU-GHS treden dus geleidelijk aan in werking.

De informatie die nu op de etiketten van stoffen en mengsels staat zal dus veranderen. Leveranciers van stoffen en mengsels moeten nagaan of de gevarenklasse (indeling) van de producten die zij op de Nederlandse markt brengen verandert en wat de consequenties daarvan zijn voor de etikettering van hun producten. Naar verwachting zal vooral voor mengsels veel veranderen. Verder wordt in de toekomst de regelgeving die gebruik maakt van indeling van stoffen en mengsels (‘downstream legislation’) aangepast. Dit kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor de opslageisen voor chemische stoffen en mengsels.

Verplichtingen 
De verordening bevat verplichtingen voor leveranciers van stoffen en mengsels. Een leverancier is een (rechts)persoon die een stof, mengsel of voorwerp in de handel brengt. Het gaat om een fabrikant, importeur, distributeur of een formuleerder. Zij moeten ervoor zorgen dat de stoffen en mengsels die ze op markt brengen, voorzien zijn van de juiste etikettering en verpakking. Fabrikanten en importeurs moeten de indeling van stoffen ook melden bij het Europees Agentschap voor Chemische stoffen (ECHA). Het is ook mogelijk om gezamenlijk als groep, samen met de fabrikant en importeurs uit andere EU-landen, een groepsmelding te doen aan ECHA. Verder moeten leveranciers alle informatie over de indeling en etikettering van een stof of mengsel gedurende tien jaar bewaren.

Leveranciers van voorwerpen
De verplichtingen gelden soms ook voor leveranciers van stoffen in voorwerpen. Het gaat dan in ieder geval om de volgende gevallen:
- Explosieve stoffen en mengsels (zoals airbags).
- Een stof die een registratieplicht heeft op basis van artikel 7.1. van de REACH Verordening (1907/2006); dus de stof die vrijkomt tijdens normaal gebruik van een voorwerp (intended release) en de hoeveelheid van de stof in het voorwerp is meer dan 1 ton/jaar per fabrikant of importeur. 

Relatie met REACH
REACH en EU-GHS zijn zoveel mogelijk op elkaar afgestemd. In de EU-GHS verordening staat welke gevarenklassen of -categorieën worden beoordeeld als gevaarlijk (Engelse begrip: ‘dangerous'). Voor chemische stoffen die gevaarlijk zijn, kunnen in andere regelgeving zoals REACH, aanvullende verplichtingen gelden. Ook een nieuwe (zwaardere) indeling volgens EU-GHS kan tot andere verplichtingen in het kader van REACH leiden.
De bepalingen over het veiligheidsinformatieblad (Vib) die nu in REACH (artikel 31) zijn opgenomen blijven onderdeel van die verordening. Wel gelden volgens artikel 57 van de EU-GHS Verordening in de overgangssituatie aanvullende eisen over de informatie over de indeling van een stof of mengsel in het Vib. Zo moet in de periode van 1 december 2010 tot 1 juni 2015 voor stoffen de indeling volgens EU-GHS en volgens de Stoffenrichtlijn (67/548/EEG) in het Vib worden opgenomen. De bepalingen over indeling en etikettering die nu in titel XI van REACH staan vervallen met de inwerkingtreding van de EU-GHS verordening. Deze bepalingen zijn opgenomen in de EU-GHS verordening.

Overgangsperiode
Niet alle verplichtingen gelden vanaf 20 januari 2009. Omdat indeling van mengsels afhangt van de indeling van stoffen, mogen de criteria van EU-GHS eerst op stoffen worden toegepast en pas daarna op mengsels. EU-GHS bevat een overgangsperiode tot 1 juni 2015. Vanaf 1 december 2010 is het verplicht losse stoffen volgens het oude en het nieuwe systeem te classificeren. Voor mengsels loopt de overgangsperiode tot 1 juni 2015. En voor mengsels geleverd voor 1 juni 2015 geldt tot 1 juni 2017 een vrijstelling van de verplichting voor etikettering en verpakken. In deze overgangsperiode kunnen etiketten voor mengsels van zowel het bestaande als het nieuwe systeem afzonderlijk worden gebruikt. Het volledige overzicht met overgangsbepalingen vindt u op de website van EU-GHS helpdesk.

Nu alvast beginnen
Voor leveranciers van mengsels geldt dat zij vanaf 20 januari 2009 vrijwillig EU-GHS kunnen gebruiken. In dat geval zijn de bepalingen over etiketteren en verpakken van de Preparatenrichtlijn (1999/45/EG) niet meer van toepassing. Legeringen worden ook als mengsels beschouwd. Let wel, u moet tot 1 juni 2015 naast de indeling volgens EU-GHS de mengsels blijven indelen conform de Preparatenrichtlijn. Vanaf 1 juni 2015 bent u verplicht de nieuwe regels toe te passen.

Omzetting huidige indeling
De Europese overheid heeft voor het bedrijfsleven reeds enig voorwerk gedaan.
In bijlage 6 van de CLP Verordening zijn de stoffen uit bijlage 1 van de Stoffenrichtlijn reeds omgezet in een indeling conform CLP.
In bijlage 7 van de CLP Verordening worden omzettingstabellen gegeven om stoffen die volgens de Stoffenrichtlijn zijn ingedeeld om te zetten in indeling conform CLP

Let op!
De CLP Verordening definieert meer gevaren en kent soms andere grenzen voor gevaarindeling.
In deze gevallen is evaluatie van oude testgegevens nodig.
Sommige pictogrammen lijken op pictogrammen die u tot nu toe regelmatig bent tegengekomen. De betreffende pictogrammen staan echter niet altijd voor dezelfde gevaren en horen zeker niet altijd bij dezelfde chemische producten.