Workshop Lijmen voor de constructeur

28 november 2017

Op 16 november vond bij Adhesive Bonding Center in Lelystad de workshop Lijmen plaats, speciaal gericht op de constructeur. Op 2 november was er ook een workshop over lijmen maar die was speciaal voor de mannen op de werkvloer.

Door Frank van den Reek van Adhesive Bonding Center werd toegelicht dat het lijmen is ontstaan op het moment dat er verschillende materialen aan elkaar verbonden werden.

Met name na de tweede wereldoorlog zijn de grootste stappen in gemaakt. In de natuur komt het lijmen ook voor, beenderlijmen, honingraat van bijen.

Bij het lijmen is de interactie (adhesie) tussen de lijm en het materiaal dat verlijmd gaat worden erg belangrijk. Deze adhesie is het gevolg van een chemische en fysische reactie tussen de lijm en het lijmdeel.

Benatting
Om een goede adhesie te krijgen is het nodig dat de benatting op het lijmdeel goed is. Bij een goede benatting is de lijm goed verdeeld over het lijmdeel. Wanneer de oppervlaktespanning hoog is, zal er een goede benatting zijn. Zie je allemaal druppels op het oppervlak liggen dan is de benatting niet goed.

Lijmen is een wetenschap. Want het lijmsysteem moet goed op de ondergrond afgestemd worden. Zo moet de lijm goed passen bij het materiaal van het te lijmen deel. Ook het reinigingsmiddel moet passen bij de vervuiling maar ook bij het te verlijmen materiaal.

Remmenreiniger
Frank gaf aan dat remmenreiniger een veel gebruikt reinigingsmiddel is. Deze ontvet misschien goed, maar reinigt niet en laat zelfs een laagje achter.

Voor het maken van een goede lijmkeuze kunnen er veel verschillende parameters van toepassing zijn. Hierbij kan gedacht worden aan:

  • lijm moet krachten kunnen opnemen
  • lijm moet flexibel zijn
  • lijm moet tegen kruip kunnen


In het algemeen spreken we over organische lijmen. Deze komen het vaakste voor. Deze lijm is onder te verdelen in drie soorten:

Thermoplasten
Door Van der Waalskrachten wordt de lijm aan elkaar gebonden. De lijm bestaat hiermee uit losse “polymeerslierten” die ook +/- aan elkaar verbonden zijn. Deze lijmen lossen makkelijk op, zijn gevoelig voor kruip en zijn niet hittebestendig.

Thermoharders
Bij thermoharders zijn de “polymeerslierten” op alle knooppunten chemisch gebonden. Hierdoor is deze lijmsoort goed te gebruiken om krachten over de brengen in structurele verlijmingen. Deze lijm is hard en bros. Bij de thermoharders is een dunne lijmlaag voldoende om krachten over te brengen.

Elastomeren
Bij elastomeren zijn er af en toe chemische verbindingen. Dit zorgt voor een flexibele verbinding. Om deze flexibele verbinding te krijgen moet er een dikkere lijm laag aangebracht worden. Ook verschillende uitzettingscoëfficiënten en trillingen kunnen door deze lijm laag opgevangen worden.

Aanbrengen van lijm
Voor dat de lijm aangebracht kan worden moet er:

  • Een visuele controle plaats vinden, oneffenheden en beschadigingen moeten verwijderd worden
  • Het te verlijmen deel moet gepast worden want op het moment van lijmen de tijd ontbreekt om aanpassingen door te voeren.
  • Het te lijmen gedeelte moet ontvet en gereinigd worden.


In sommige gevallen wordt er ook een primer toegepast. Deze primer wordt op het te verlijmen deel aangebracht. Met de primer zal het benatten van het oppervlak beter gaan. Hierdoor kunnen ook moeilijk verlijmbare materialen verlijmd worden. De duurzaamheid van de lijmverbinding zal ook toenemen.

Belastingen
Lijmen zijn erg gevoelig voor afpelbelasting en splijtbelasting, deze belastingen moeten dan ook voorkomen worden. Deze afpel- en splijtbelastingen kunnen voorkomen worden door de constructie aan te passen. Trekbelasting, schuifbelasting en drukbelasting zijn belastingen waar lijmen beter bij presteren.

Wetgeving
Jeroen Dinkla nam van de presentatie het gedeelte over wetgeving voor zijn rekening.

In Duitsland is de DIN 2304 van kracht. Met deze norm moet de kwaliteit van een lijmverbinding gewaarborgd worden. De norm is al verplicht in Duitsland en zal naar verwachting over 2 jaar in de hele EU verplicht zijn. DIN 2304 is van toepassing voor de hele verlijmende industrie met uitzondering van lucht- en ruimtevaart en de bouw van treinen, hier gelden andere normen voor.

Volgens de DIN 2304 moet de lijmverbinding zo geconstrueerd zijn dat de kracht lager is dan de limiet van de verbinding. De lijmspecialist is verantwoordelijk om de stappen en testen te overzien. Ook moet verificatie mogelijk zijn.

Dit houdt dus in dat de lijmer, constructeur opgeleid moeten zijn/worden. Ook moet het proces vastgelegd worden voor de traceerbaarheid en waar nodig moeten er testen uitgevoerd worden.

Wanneer er meer nieuws is over de invoering van deze norm zal RAI Vereniging u daarover informeren.

Meer informatie: Roelof de Haan