Mobiliteitsdebat maakt veel emoties los en brengt doelstellingen Mobiliteitsalliantie dichterbij

10 maart 2021

Het volledige mobiliteitspalet passeerde de revue tijdens het ‘Grote mobiliteitsdebat’ dat vorige week onder auspiciën van de Mobiliteitsalliantie plaats vond. Acht (aanstaande) Tweede Kamerleden kruisten onder leiding van moderator Rens de Jong met elkaar de degens. De emoties liepen regelmatig hoog op. Met name op het gebied van Betalen naar Gebruik botsen de standpunten soms hevig. Over het verbeteren van de verkeersveiligheid waren de meningen minder verdeeld. Geen enkele debater twijfelde er over dat mobiliteit een cruciale rol speelt in het verdienvermogen van de Nederland. De oproep van de mobiliteitsalliantie om meer te investeren in infra om ons land in beweging te houden kreeg veel steun.

RAI Vereniging stond in 2016 samen met ANWB aan de wieg van de Mobiliteitsalliantie. De aanleiding was en is nog steeds dat we zagen aankomen dat een Kabinet van vier partijen onvoldoende slagvaardig is om op mobiliteitsgebied de veranderingen door te voeren die nodig zijn om ons ons land mobiel te houden. Vandaar dat we zelf ‘the lead’ namen. Inmiddels telt de Mobiliteitsalliantie 25 organisaties als haar leden.

Op de vraag in hoeverre rekening rijden als sturingsinstrument kan worden gebruikt om het mobiliteitssysteem flexibeler te maken verschilden de meningen. Raoul Boucke (D66) vond een prijs per gereden kilometer een prima manier om mensen te verleiden makkelijker via mobiliteitshups op een ander vervoermiddel te laten overstappen. De VVD  reageerde bij monde van Mark Harbers die weinig zei te zien in de kilometerheffing van D66. ‘Automobilisten betalen al  naar gebruik via accijnzen. Dat is eindig op het moment dat iedereen elektrisch rijdt. Ons voorstel luidt: zet een prijs bij het aantal kilometers dat iemand jaarlijks rijdt en geef dat door aan de belastingdienst.’

Prijsprikkels

Wytske Postma (CDA) pleitte er voor flexibel werken vast te leggen in CAO’s. ‘Als we die afspraken kunnen verankeren, dan vraag ik mij af of we rekeningrijden überhaupt nodig hebben.’ Zij noemde Betalen naar Gebruik zoals D66 voor staat het verleggen van belasting naar de doelgroep die dit het minst kan betalen. ‘Dit betekent dat de verpleegster moet betalen voor de advocaat, die de kosten kan verrekenen/declareren.’

Frank Visser (CU) reageerde kritisch op de VVD. Waarom zouden prijsprikkels in de trein wel werken en voor de auto niet, vroeg hij zich af. Barbara Kathmann (PvdA) riep vooral op ‘geen beren op de weg te werpen’ door te roepen dat Betalen naar Gebruik niet werkt. ‘Ga geen redenen bedenken om iets niet te doen, maar bedenk één argument om iets wel te doen.’  Roy van Aalst die zich namens de PVV profileerde als de ‘asfaltpartij’ noemde het kul om rekening rijden in te voeren omdat dit niets oplevert.

Verkeershufters aanpakken

Dat Nederland niet langer in de top tien van Europa voorkomt als het gaat om verkeersveiligheid baarde de meeste partijen zorgen. Volgens Postma (CDA) komt dit doordat het verkeer complexer is geworden en er te weinig is gedaan. Zij wil ‘verkeershufters’ die appen achter het stuur aanpakken. Volgens haar speelt bijna een op de vijf automobilisten (17%) spelletjes met zijn of haar mobieltje achter het stuur. Verder wil het CDA 500 miljoen uittrekken om N-wegen veiliger te maken en eenzelfde bedrag steken in de invoering van 30 km zones. Dat laatste viel slecht bij Van Aalst(PVV), die furieus opmerkte diverse voorstellen te hebben ingediend om N-wegen veiliger te maken en meer verlichting langs wegen aan te brengen, maar dat zowel het CDA en de VVD steevast niet thuis gaven.

Strenger boetesysteem

De CU, SGP en GroenLinks zaten ongeveer op een lijn als het gaat om het veiliger inrichten van binnensteden (30 km zones) en meer/ bredere fietspaden. Suzanne Kröger (Groenlinks) zei blij te zijn hiervoor samen met SGP een motie te hebben ingediend, wat bij Van Aalst de opmerking ontlokte dat sprake is van een motie voor iets dat al is geregeld. Mark Harbers (VVD) riep op ook eens aan handhaving te denken. ‘De VVD wil een ander, strenger boetesysteem voor drank- en drugsrijders.’

Hubs in de regio

Binnen tien jaar moeten er in Nederland 1 miljoen extra woningen worden gebouwd en de komende 20 jaar neemt het aantal inwoners met 1,6 miljoen toe. Welke schaalsprongen zijn er nodig om het verkeerssysteem mee te laten groeien met die ontwikkeling? De meeste partijen gaven aan de focus te leggen op het slimmer inrichten van wegen en meer investeringen in het OV (light rail) en de fiets. GroenLinks noemde de oproep van de Mobiliteitsalliantie om meer geld in infra te investeren teneinde Nederland in beweging te houden terecht. Zorg voor hubs in de regio in combinatie met Betalen naar Gebruik, luidde het devies van SGP. Dat alle debaters de mond vol hadden over grote uitdagingen, waarbij mobiliteit de sleutel vormt,  wekte wrevel bij Barbara Kathmann (PvdA). ‘Iedereen heeft het over mooie toekomstige plannen, maar alle vervoersbedrijven moeten bezuinigen. Zorg eerst dat het OV overeind blijft. Op puinhopen kun je niet bouwen.’

Systeemsprong

Het CDA heeft in het verkiezingsprogramma 3,25 miljoen opgenomen als extra investeringen in het OV en fietspaden en D66 wil 850 miljoen euro voor de fiets uittrekken en meer en frequenter OV. Roy van Aalst daagde vervolgens de PvdA en D66 uit om, als ze zo veel in het OV willen investeren, de omvorming van ProRail te schrappen en de vrijkomende miljarden in goede lijnverbindingen te investeren.

Frits van Bruggen, voorzitter van de Mobiliteitsalliantie, trok na afloop de conclusie dat dit debat eens te meer laat zien dat mobiliteit duidelijk emoties oproept. Dat is des te opmerkelijker aangezien de partijprogramma’s volgens hem veel overeenkomsten vertonen. ‘Ik heb het gevoel dat we veel meters hebben gemaakt en dat onze wens om jaarlijks 3 miljard euro extra in mobiliteit te investeren gehoor vindt. Onze oproep aan de politiek luidt: neem dit mee in de formatie. De investeringen in infra moeten van 7 naar 10 miljard euro per jaar. Het is nu de kunst om groot te gaan denken en de noodzakelijke systeemsprong te maken.’

Passage Regeerakkoord

Om er voor te zorgen dat mobiliteit een centrale plaats krijgt in het regeerakkoord presenteerde de Mobiliteitsalliantie aan de vooravond van het debat haar conceptpassage voor het  Regeerakkoord. Een plan dat zo overgenomen kan worden door een volgend kabinet en inspeelt op het belang om vol in te zetten op mobiliteit voor de reiziger en ondernemer.