Waterstofregio 2.0 Project

Waterstof wordt binnen Europa beschouwd als een belangrijke optie om tot een koolstof-vrije economie te komen: waterstof aangedreven transporttoepassingen met een brandstofcel zijn zero-emissie en in geval van de productie van waterstof uit duurzame elektriciteit is ook de waterstof zelf duurzaam.

waterstof auto tanken

Een waterstof voertuig is een elektrisch voertuig, aangezien de aandrijving volledig elektrisch is. Het verschil met een batterij voertuig is dat elektriciteit niet in de vorm van batterijen wordt meegenomen, maar dat waterstof tijdens het rijden wordt omgezet naar elektriciteit. Na decennia van fundamenteel onderzoek, heeft de industrie de technologische haalbaarheid op een hoger niveau gebracht. Uit demonstratieprojecten blijkt dat op een aantal vlakken technologische doorbraken nodig zijn om competitief te worden met traditionele systemen. De koplopers in de wereld zijn Japan, Z-Korea en de VS. In de EU zijn Scandinavië en Duitsland de koplopers. De EU probeert Japan en de VS te volgen op het vlak van ontwikkeling en demonstraties. 

Concreet vertaalt dit zich op Europees niveau naar het definiëren van een specifiek publiek-privaat programma, Joint Undertaking Fuel Cells & Hydrogen", dat met een budget van meer dan 1,3 miljard (2014–2020) specifiek gericht is op implementatie van waterstoftechnologie. Daarnaast is in het Europese TEN-T programma en Horizon 2020 duidelijk aandacht voor waterstof als duurzame energiedrager. 

WR 1.0
Uit het voorgaande project (“Waterstofregio Vlaanderen-Nederland” verder “WR 1.0”) is duidelijk gebleken dat de regio een aantal unieke technologiespelers (Umicore, Solvay, Hydrogenics, Van Hool, VDL, Air Liquide, Beukers, Colruyt Group, Borit) heeft op vlak van waterstof, die door samenwerking bijzonder sterke innovatieve projecten hebben gerealiseerd. Hierbij is vastgesteld dat het de voorkeur verdient dat grote bedrijven samenwerken met kleine bedrijven: als enkel kleine bedrijven samenwerken aan grote opdrachten is de kans op slagen veel kleiner. Concreet is in WR1.0 gestart met samenwerking tussen stakeholders, waarbij significante resultaten zijn geboekt: grootste brandstofcelplant ter wereld, waterstofinfrastructuur, innovatieve projecten rond logistieke – en maritieme toepassingen en bussen. Dit heeft geleid tot een stevige basis voor regionale samenwerking, actieve deelname van regionale spelers in belangrijke Europese projecten en een sterke positie in Europa als één van de topregio's op vlak van waterstof en int. samenwerking.Dit project is mede tot stand gekomen door steun met Europese middelen.

Projectdoelstelling WR 2.0
Het project Waterstofregio 2.0 draagt bij aan de specifieke hoofddoelstelling van Interreg namelijk: het bevorderen van energie-efficiëntie en het gebruik van hernieuwbare energie in bedrijven, door demonstratie van toepassingsmogelijkheden van innovatieve maatregelen en technieken. 

Deze hoofddoelstelling is vertaald naar de volgende projectdoelstelling:
De vorming van grensoverschrijdende clusters van kleine en grote bedrijven en het stimuleren van experimentele ontwikkeling rondom waterstof technologie op basis van hernieuwbare energie door het ontwikkelen, uitvoeren en monitoren van concrete demonstratie- en testprojecten. Hiermee willen we de regio Vlaanderen/Zuid-Nederland verder doorontwikkelen tot een Europese koploper op het gebied van de ontwikkeling van waterstof technologie en het toepassen van deze technologie in de regio, met andere woorden: de regio wil zo veel mogelijk voertuigen op waterstof laten rijden en wil ze zelf produceren/exporteren.

Meer specifiek hebben wij de projectdoelstelling vertaald naar een aantal concrete subdoelstellingen die tevens de doelstellingen vormen van de verschillende projecten die onderdeel zijn van WR2.0. Deze subdoelstellingen zijn het resultaat van een analyse van het WR1.0 project.

Subdoelstellingen

Waterstof tankinfrastructuur

  • ontwikkeld, getest en gedemonstreerd waterstof tankstation in Breda, gekoppeld aan een zonne-energie-installatie of aankoop groene elektriciteit
  • ontwikkeld, getest en gedemonstreerd waterstof tankstation in Antwerpen (350 & 700 bar), gekoppeld aan een afvalverbrandingsinstallatie
  • ontwikkeld, getest en gedemonstreerd project van indoor tankzuilen en uitbreiding van huidige tankinfrastructuur met compressie en buffer en het testen van waterstof heftrucks
  • beter zichtbaar en toegankelijk maken (verplaatsen, uitbreiden en onderhouden) van het waterstoftankstation in Helmond
  • ontwikkeling van mobiel waterstofvulpunt ten behoeve van demonstraties van toepassingen bij bedrijven in verschillende gemeentes
  • Rapport met meetresultaten van de waterstoftankstations
  • Rapport (inclusief geografische kaart met grensoverschrijdend overzicht van regionale spelers rond waterstofinfrastructuur en groene elektriciteit waarbij per speler de activiteiten/rol rond waterstof zijn gedefinieerd
  • Twee workshops (één in Vlaanderen, één in Nederland) met verslag in verband met het uitwisselen van opgedane expertise rond vergunningen

Zero-emissie toepassingen

  • Demonstratieproject met 75 heftrucks op waterstof op 1 site met focus op monitoren van beschikbaarheid en inzet van deze technologie in een logistieke omgeving met indoor tankzuilen
  • Workshop rond ervaringen met heftrucks op waterstof bij Colruyt
  • Demonstratie van vuilniswagens op minstens 5 locaties
  • Ontwikkeling en demonstratie van 1 waterstof vrachtwagen (40 ton) voor distributie transport op minstens 5 locaties
  • Rapport met resultaten van de 10 demonstratieprojecten
  • Rapport (inclusief kaart geografische kaart en database met spelers), beschrijving van verschillende actoren en voertuigvlooteigenaars in het ecosysteem in Vlaanderen en Zuid-Nederland. 

Resultaten ‘Waterstofregio 2.0’ (status oktober 2018)

Waterstoftankstation Antwerpen: Er zijn verschillende gesprekken gevoerd met potentiële gebruikers van het waterstof tankstation. Concept van tankstation is uitgewerkt. Exacte locatie is vastgelegd en gesprekken met vergunningverleners worden opgestart

Uitbreiding H2 productie Halle, indoor tankdispensers en heftrucks: De elektrolyse capaciteit van de bestaande waterstof productie-installatie is uitgebreid en er is een aansluiting voorzien om externe waterstofbelevering mogelijk te maken. Het publieke waterstoftankstation in officieel geopend op 8 oktober 2018. Op 2 locaties in het distributiecentrum Dassenveld van Colruyt is een indoor dispenser in gebruik. De uitrol van 75 brandstofcel aangedreven manipulatietoestellen is gestart. Deze is in 2018 onderbroken wegens een defect van een compressor met impact op de gehele installatie. Eind 2018 wordt dit terug opgestart.

Waterstoftankstation Breda: PitPoint werkt aan de realisatie van een waterstoftankstation in Breda. Het tankstation zal zowel personenvoertuigen (700 bar) als heavy duty voertuigen zoals huisvuilwagens (350 bar) van groene waterstof voorzien. PitPoint heeft naast de Interreg subsidie een aanvullende DKTI subsidie verkregen vanuit de Nederlandse overheid en behoort daarmee tot een verzameling van 11 tankstations die in 2019 en 2020 gerealiseerd zullen worden. PitPoint heeft voor het waterstoftankstation een vergunningsaanvraag ingediend.

Uitbreiding waterstoftankstation Helmond: De uitbreiding van het waterstoftankstation in Helmond is gerealiseerd. Op 5 april 2018 is de eerste brandstofcel aangedreven auto weer getankt.

Mobiel waterstoftankstation: Het mobiele tankstation is in oktober 2018 geleverd. Er is gestart met de planning van verschillende demonstratieprojecten. Het verkrijgen van een vergunning voor een demonstratie is een belangrijke voorwaarde voor de doorgang van een demonstratieproject. 

Ontwikkeling en demonstratie van 44 ton vrachtwagen op waterstof: De werkzaamheden op het gebied van ontwerp, engineering en bouw zijn gestart.

Ontwikkeling van een regionale merkonafhankelijke service- en onderhoudsdienst voor diverse brandstofcel wegvoertuigen: Inventarisatie rollen en verantwoordelijkheden van de samenwerkende partners voor bouw, levering en service, reparatie & onderhoud van auto’s. Uitvraag voor aanschaf van een waterstof-elektrische service- en demowagen

Ecosysteem
Het ecosysteem rondom waterstof is sinds WR1.0 sterk gegroeid. Door de regionale bijeenkomsten (workshops) in samenwerking met project partners (POM West Vlaanderen, SPK, Automotive NL, POM Antwerpen) en provincies en Flanders Smart Hub, KULeuven, POM Oost-Vlaanderen, Flux50, LRM, Greenville, LIOF, ELC-Limburg, POM-Oost Vlaanderen, Katholieke Universiteit Leuven en Impuls Zeeland, zijn nieuwe initiatieven, relaties en ideeën ontstaan die de basis leggen voor een sterker ecosysteem ten behoeve van economische en ecologische ontwikkeling.

Er is tevens samenwerking opgestart met ‘H2 South Tyrol’.  H2SouthTyrol is een lokaal/regionaal dat strategieën ontwikkelt en implementeert rondom waterstof technologie in de regio Zuid-Tirol.

Op 7 december 2018 heeft AutomotiveNL op de Automotive Campus een succesvolle workshop georganiseerd getiteld: "Supplying to Hydrogen Vehicles". Presentaties werden gegeven door New Cosmos - BIE, Optimum CPV, Borit, Nedstack en Toyota Motors Europe. Er waren circa 100 deelnemers

Resultaten 'Waterstofregio 2.0' (Status oktober 2019)

Waterstoftankstation Antwerpen: Er zijn verschillende gesprekken gevoerd met potentiële gebruikers van het waterstof tankstation. Concept van tankstation is uitgewerkt. Exacte locatie is vastgelegd en gesprekken met vergunningverleners worden opgestart.

Uitbreiding H2 productie Halle, indoor tankdispensers en heftrucks: De elektrolyse capaciteit van bestaande H2 productieinstallatie is uitgebreid en er is een aansluiting voorzien om externe H2 belevering mogelijk te maken.
Op 2 locaties in distributiecentrum Dassenveld van Colruyt is een indoor dispenser in gebruik. De uitrol van 75 brandstofcel aangedreven manipulatietoestellen is gestart. Deze is in 2018 onderbroken wegens een technisch issue i.v.m de compressor van het tankstation. Begin 2019 is de uitrol terug opgestart. De FC's worden momenteel grondig getest en aangepast waar nodig.

700 bar H2 tankstation Halle (bij Colruyt Group): Op 8 oktober 2018 werd dit station officieel geopend door CEO Jef Colruyt, in aanwezigheid van Vlaams minister–president Geert Bourgeois en Minister van Energie Bart Tommelein. Het station is sindsdien toegankelijk voor het publiek.

Waterstoftankstation Breda: PitPoint (PP) werkt samen met lokale stakeholders rond het watertoftankstation voor Breda. Het station zal zowel personenvoertuigen (700 bar) als heavy duty voertuigen (350 bar) van groene H2 voorzien. PitPoint heeft voor dit station een aanvullende DKTI subsidie verkregen vanuit de Nederlandse overheid. De vergunningsaanvraag voor het waterstoftankstation in Breda is ingediend. Momenteel is PitPoint in gesprek met een aantal afnemers. Zo is onder meer de afvaldienst Breda met diens huisvuilwagens een belangrijke potentiële afnemer. 

Uitbreiding waterstoftankstation Helmond: De uitbreiding van het waterstoftankstation in Helmond is gerealiseerd. Op 5 april vond de eerste tanking - na de uitbreiding - plaats.

Mobiel waterstoftankstation: Het mobiele tankstation is in oktober 2018 geleverd. Er is reeds gestart met de planning van verschillende demonstratieprojecten. Het verkrijgen van een vergunning voor een demonstratie is een belangrijke voorwaarde voor de doorgang van een demonstratieproject. 

Ontwikkeling en demonstratie van 40 ton vrachtwagen op waterstof: De werkzaamheden op het gebied van ontwerp, engineering en bouw zijn afgerond.

Ontwikkeling van een regionale merkonafhankelijke service- en onderhoudsdienst voor diverse brandstofcel wegvoertuigen: Er is een inventarisatie gedaan ivm rollen en verantwoordelijkheden van samenwerkende partners. Tevens is er een uitvraag gedaan voor aanschaf van een H2-elektrische service- en demowagen.

Resultaten 'Waterstofregio 2.0' (Status oktober 2020)

Concreet is in Q1 van 2018 het waterstoftankstation op de Automotive Campus uitgebreid op vlak van elektrolysecapaciteit en opslag, zodat sinds 5 april meerdere gebruikers kunnen tanken.

Bij Colruyt Group in Halle is het in het eerste Interreg project gebouwde H2 tankstation, dankzij WR 2.0, nu ook publiek toegankelijk voor auto’s (sinds oktober 2018). Colruyt Group schaalt ook haar vloot van heftrucks op en heeft hiervoor begin 2017 indoor dispensers geïnstalleerd.

Verder zijn de voorbereidingen voor de bouw van H2 tankstations in Breda en Wilrijk volop aan de gang. De vergunningen zijn ondertussen verleend en de oplevering is gepland in de eerste helft van 2021.

Uniek is bovendien het gerealiseerde mobiele tankstation, dat op verschillende plaatsen kan worden ingezet om bedrijven die denken aan waterstoftoepassingen een eerste ervaring aan te bieden.  Verschillende succesvolle demo’s zijn achter de rug (bvb als back-up tijdens technische upgrade van het waterstoftankstation van Total, met een vuilniswagen in Breda, met Toyota op de Automotive Campus in Helmond). Andere demo’s zitten in de pijplijn (bvb demonstraties met heftrucks bij Volvo Gent en AET en PSA in de Antwerpse haven).

Ook is in 2019 een regionaal merkonafhankelijke service- en onderhoudsdienst voor diverse brandstofcel wegvoertuigen opgestart bij E-Trucks Europe zodat er voortaan waterstofvoertuigen hersteld kunnen worden.

En als paradepaardje is er een Europese primeur: de door VDL ontwikkelde en gebouwde heavy-duty trekker trailer combinatie op H2. Deze wordt momenteel getest wordt bij Colruyt Group.

Sterke Waterstofregio!

Samen met de gerealiseerde waterstofprojecten uit het vorige Interreg project zijn deze projecten een bron van kennis en ervaring, waardoor ook vervolgstappen konden worden gezet. De ontwikkelde technologie wordt intussen naar andere regio’s in Europa geëxporteerd.
10 jaar Waterstofregio leert dus dat dat structureel grensoverschrijdende samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland werkt! Het ecosysteem rond waterstof is, dankzij de realisaties maar ook dankzij de georganiseerde provinciale workshops en netwerkinspanningen, verder uitgebreid tot meer dan 100 bedrijven. De regio staat op de waterstofkaart. 

 

 

Partners

Subsidizing parties

 

EU

 


Contactpersoon
Gerard Koning
Gerard Koning
Programma Manager Green Mobility
+31 6 29 39 53 52